Kazimierz Brzuszkiewicz – życiorys i zasługi
Kazimierz Brzuszkiewicz, znany również pod pseudonimami „Robert” i „Robert Sobański”, był niezwykłą postacią w historii Polski. Urodził się 9 lutego 1920 roku w Gnieźnie, a zmarł 8 lutego 2011 roku. Jego życie to nie tylko historia osobistych zmagań, ale także przykład odwagi i determinacji w trudnych czasach II wojny światowej. Jako architekt, więzień obozu koncentracyjnego w Stutthofie, działacz konspiracyjny oraz uczestnik powstania warszawskiego, Brzuszkiewicz stał się symbolem walki o wolność oraz pomocy potrzebującym. W 1998 roku został uhonorowany tytułem „Sprawiedliwy wśród Narodów Świata” za swoją działalność na rzecz Żydów podczas Holokaustu.
Lata młodości i edukacja
Kazimierz Brzuszkiewicz dorastał w Gnieźnie w rodzinie Wacława i Anny z domu Kopeć. Był jednym z sześciorga dzieci, a tragiczne okoliczności życiowe dotknęły go już we wczesnym dzieciństwie – jego ojciec zmarł, gdy Kazimierz miał zaledwie trzy lata. W młodości przeprowadził się z rodziną do Gdyni, gdzie spędził wiele lat swojego życia. Jak sam wspominał, to miejsce miało duży wpływ na jego poczucie tożsamości – czuł się pół-Kaszubem.
W Gdyni uczęszczał do Prywatnego Gimnazjum Męskiego nr 803 Towarzystwa Szkoły Średniej. Przed wybuchem II wojny światowej rozpoczął naukę w Centralnym Instytucie Badań Lotniczych, gdzie miał nadzieję zostać lotnikiem. W ramach szkolenia wysłano go do Bezmiechowej koło Ustrzyk Dolnych, gdzie uczył się latać na szybowcach. Niestety, w sierpniu 1939 roku sytuacja polityczna w Europie zaczęła się zaostrzać. Kazimierz i jego koledzy zostali wezwani do powrotu do domów i czekania na mobilizację do wojska.
II wojna światowa – uwięzienie i działalność konspiracyjna
Po niemieckim ataku na Polskę w 1939 roku Kazimierz Brzuszkiewicz został szybko uwięziony. Najpierw przebywał w tymczasowym obozie przejściowym, a następnie trafił do obozu Stutthof, gdzie otrzymał numer 1921. Tam przez długi czas pracował przy wycince drzew oraz przy porządkowaniu terenu pod nowo budowane obozowe instalacje. Mimo że formalnie został zwolniony we wrześniu 1940 roku, to opuścił oboz najwcześniej w listopadzie tego samego roku, ważąc jedynie 41 kilogramów.
Po zakończeniu pobytu w obozie Brzuszkiewicz zdecydował się aktywnie walczyć przeciwko niemieckiemu okupantowi. W 1941 roku przystąpił do Związku Walki Zbrojnej – Armii Krajowej (ZWZ-AK), gdzie przeszedł kurs podchorążych. Jego głównym zadaniem było odbieranie zrzutów z bronią oraz zaopatrzeniem z Włoch i Anglii. W 1943 roku stanął na czele grupy odbioru desantu w okolicach Warszawy. Jego chęć walki wynikała z osobistych krzywd, które spotkały jego rodzinę oraz społeczność polską.
Pomoc Żydom w czasach Holocaustu
Podczas II wojny światowej Kazimierz Brzuszkiewicz nie ograniczał swojego działania jedynie do walki z okupantem – jego empatia i odwaga składały się także na pomoc Żydom. Pracując jako magazynier w fabryce maszyn rolniczych, poznał Tadeusza Wolperta, Żyda ukrywającego się pod fałszywym nazwiskiem Tadeusz Kopczyński. Kazimierz dzielił z nim mieszkanie i nieprzerwanie wspierał go mimo ryzyka związanego z ukrywaniem Żyda.
Jednym z najważniejszych momentów jego działalności była pomoc matce Wolperta, Reginie, która uciekła z getta. Kazimierz pomógł jej znaleźć kryjówkę, a kiedy napotkał granatowego policjanta, wykazał się odwagą i przekonywującymi słowami: „Niech pan nie będzie taki gorliwy na służbie”. Dzięki jego determinacji matka Wolperta przetrwała wojnę.
Udział w powstaniu warszawskim
W 1944 roku Kazimierz Brzuszkiewicz brał udział w powstaniu warszawskim jako kapral podchorąży. Wybuch powstania zastał go na ulicy Oczki w gronie innych powstańców. Już pierwszego dnia walki używając pistoletu maszynowego Sten, zastrzelił jednego z niemieckich żołnierzy. Brał udział w walkach na ulicy Lwowskiej oraz budował barykady na Polu Mokotowskim.
Po zakończeniu powstania udało mu się uciec z transportu jeńców przewożonych przez Niemców do obozu jenieckiego. Przez pewien czas przebywał w okolicach Żyrardowa aż do momentu wkroczenia Armii Czerwonej.
Życie po wojnie i uznanie
Po zakończeniu II wojny światowej Kazimierz Brzuszkiewicz nie wrócił do Warszawy; osiedlił się w Gdańsku, gdzie ukończył tamtejszą Politechnikę jako architekt. Karierę zawodową rozpoczął pracując dla Nadzoru Budowy Szkół UNESCO w Syrii. Działalność Brzuszkiewicza nie została zapomniana; 22 marca 1998 roku Instytut Jad Waszem uhonorował go medalem „Sprawiedliwy wśród Narodów Świata” za jego heroiczne czyny podczas Holocaustu.
W 2008 roku Kazimierz wydał swoje wspomnienia zatytułowane „Ci z pierwszej linii”, które stały się ważnym dokumentem pamięci o czasach
Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).