Katedra Świętego Tryfona w Kotorze
Katedra Świętego Tryfona, znana również jako Katedrala Svetog Tripuna, to jedna z najważniejszych świątyń w Czarnogórze, położona w malowniczym Starym Mieście Kotoru. Jest to nie tylko główna świątynia diecezji kotorskiej, ale także symbol religijny i kulturowy regionu. Poświęcona świętemu Tryfonowi, patronowi miasta, katedra przyciąga zarówno wiernych, jak i turystów z całego świata. Jej historia sięga wczesnego średniowiecza, a architektura i wnętrze odzwierciedlają bogate dziedzictwo religijne i artystyczne tego regionu.
Historia Katedry
Historia Katedry Świętego Tryfona sięga IX wieku, kiedy to na jej miejscu znajdował się mały przedromański kościół. Ten pierwotny budynek został wybudowany w 809 roku i miał kształt krzyża z trzema apsydami oraz kopułą nad centralną częścią. W XI wieku rozpoczęto budowę obecnej katedry w stylu romańskim, której zakończenie datuje się na 1166 rok. Katedra Świętego Tryfona była pierwszą świątynią wybudowaną w tym stylu we wschodniej części Adriatyku, co czyni ją istotnym punktem na mapie architektury sakralnej tego regionu.
Wnętrze katedry zostało wzbogacone o freski w 1331 roku, jednak nie ominęły jej zniszczenia związane z trzęsieniami ziemi, które dotknęły Kotor. W XV wieku katedra została poważnie uszkodzona podczas jednego z tych kataklizmów, co skłoniło do przebudowy świątyni na przełomie XVI i XVII wieku. Przemiany te nadały jej renesansowo-barokowy wygląd. Zmiany obejmowały usunięcie kopuły oraz zamalowanie fresków, a także zamurowanie potrójnych okien galerii.
Podczas kolejnego trzęsienia ziemi w 1667 roku zachodnia część katedry uległa zniszczeniu, co zmusiło do budowy nowych dzwonnic oraz tarasu wzmacniającego konstrukcję. Mimo trudności finansowych lewa dzwonnica nie została w pełni odbudowana i obecnie ma 33 metry wysokości, podczas gdy prawa dzwonnica osiąga wysokość 35 metrów. W XVIII wieku relikwiarz katedry przeszedł kolejną transformację, tym razem w stylu późnego baroku, a prace te prowadził rzeźbiarz Francesco Cabianca z Wenecji.
W XIX wieku katedra wymagała większych prac konserwatorskich z powodu nachylenia południowej ściany oraz uszkodzeń konstrukcji dachu. Prace te trwały od 1892 do 1908 roku i były prowadzone przez Centralną Komisję z Wiednia. Niestety, katedra ponownie ucierpiała podczas trzęsienia ziemi w 1979 roku, jednak podczas odbudowy przywrócono jej pierwotny romański wygląd.
Architektura i wnętrze katedry
Katedra Świętego Tryfona to przykład romańskiej architektury sakralnej z wieloma elementami gotyckimi. Główna nawą wyróżnia się trzema nawach oraz prostokątnym planem. Wnętrze katedry jest bogato zdobione różnorodnymi dziełami sztuki, które odzwierciedlają historię regionu oraz kult religijny mieszkańców Kotoru.
W apsydzie znajduje się romańsko-gotyckie cyborium z drugiej połowy XIV wieku stworzone przez miejscowego mistrza Wita Kotoranina. Cechuje się ono czterema ośmiokątnymi kolumnami wykonanymi z czerwonego marmuru, które podtrzymują trójpiętrowy baldachim zwieńczony figurką anioła. Dekoracje rzeźbiarskie przedstawiają sceny z życia świętego Tryfona oraz srebrną płaskorzeźbę wykonaną przez lokalnych złotników w połowie XV wieku.
Dzieła sztuki wewnątrz katedry
Na uwagę zasługują również inne dzieła sztuki znajdujące się we wnętrzu katedry. Po lewej stronie od apsydy nad wejściem do zakrystii znajduje się obraz „Matka Boska i św. Dominiki” autorstwa Tryfona Kokolji (1661–1713) z Perastu. W katedrze można zobaczyć także gotycką pietę oraz XVI-wieczny obraz „Św. Bartłomiej apostoł, św. Jerzy i św. Antoni”. Ołtarz św. Mikołaja zawiera obraz tego świętego z XVIII wieku oraz ołtarz Błogosławionej Dziewicy Maryi z obrazem datowanym na początek XVIII wieku.
W nawie południowej znajduje się renesansowy nagrobek biskupa Tryfona Bizantija oraz kamienny sarkofag z IX wieku, nad którym umieszczono obraz „Ukrzyżowanie” autorstwa Jacopa de Ponte Bassano (1510–1592). Obok schodów prowadzących do skarbca umieszczono chrzcielnicę z IX wieku oraz kamienną lunetę z XIII wieku pochodzącą z dawnego kościoła Świętego Krzyża.
Skarbiec Katedry
Skarbiec katedry jest jednym z najważniejszych miejsc pod względem przechowywania cennych artefaktów religijnych i artystycznych. Wejście do skarbca prowadzi przez ozdobne żelazne drzwi, które adornują romańsko-gotycka figura ukrzyżowanego Chrystusa. W skarbcu przechowuje się wiele cennych przedmiotów, takich jak srebrny relikwiarz zawierający szczątki patrona miasta, obrazy o tematyce religijnej autorstwa lokalnego malarza Lovra Dobričevicia oraz dzieła XVI-wiecznej szkoły weneckiej.
Dodatkowo można tam znaleźć wyroby ze złota pochodzące zarówno z lokalnych warsztatów rzemieślniczych, jak i nawiązujące do weneckiej tradycji rzemiosła artystycznego z XIV-XX
Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).