Wstęp
135 Pułk Piechoty (135 pp) był rezerwowym oddziałem piechoty Wojska Polskiego w okresie II Rzeczypospolitej. Jego historia, choć krótka, jest częścią większej narracji dotyczącej obrony Polski podczas kampanii wrześniowej 1939 roku. Pułk ten nie był częścią pokojowej organizacji wojska i został sformowany w trybie mobilizacji alarmowej. Jego głównym celem była obrona rejonu Osowca, gdzie znajdowała się jego macierzysta jednostka, 33 Rezerwowowa Dywizja Piechoty. W artykule tym przedstawimy historię 135 pp, jego działania w czasie kampanii wrześniowej oraz przekształcenia, jakie przeszedł w obliczu nadciągającej agresji niemieckiej.
Formowanie i organizacja pułku
135 Pułk Piechoty został sformowany na podstawie mobilizacji alarmowej przez Centralną Szkołę Podoficerów Korpusu Ochrony Pogranicza, z siedzibą w Twierdzy Osowiec. Jako jednostka rezerwowa, pułk miał za zadanie wsparcie działań obronnych na północno-wschodnich rubieżach Polski, jednak nigdy nie dotarł do swojego docelowego miejsca stacjonowania w ramach 33 Rezerwowej Dywizji Piechoty. Zamiast tego, po mobilizacji, pułk został wysłany do obrony Osowca, gdzie współdziałał z innymi jednostkami, takimi jak batalion forteczny „Osowiec” oraz II dywizjon artylerii lekkiej 32 pułku artylerii lekkiej.
Działania pułku w kampanii wrześniowej
Kampania wrześniowa rozpoczęła się dla 135 pp z chwilą mobilizacji, kiedy to zajmował pozycje w rejonie Osowca. Pod dowództwem ppłk. Tadeusza Tabaczyńskiego, pułk rozpoczął działania obronne od 2 września 1939 roku. W początkowych dniach konfliktu nie doszło do bezpośrednich starć z Niemcami, co pozwoliło na stabilizację sytuacji i przygotowanie się do nadchodzących wyzwań.
Walki w składzie Samodzielnej Grupy Operacyjnej „Narew”
W dniu 6 września oddziały pułku nie były jeszcze atakowane przez niemieckie siły lądowe, jednak sytuacja szybko uległa zmianie. Po kilku dniach intensywnych walk pododdziałów I/135 pp z II dywizjonem 32 pal musiał wycofać się ze Grajewa pod ostrzałem niemieckiej 10 Dywizji Pancernej. W dniu 8 września Niemcy zdobyli przyczółki na Narwi, co spowodowało odcięcie rejonu Osowca od głównych sił polskich.
Próba odsieczy załodze Wizyny
W dniach 11 i 12 września podjęto próbę odbicia pozycji pod Wizną. Podczas tej operacji I batalion pułku dotarł do Czarnej Brzeziny, gdzie napotkał znaczne trudności związane z uszkodzonymi mostami oraz obecnością nieprzyjaciela. Ostatecznie rozkaz dowódcy Grupy Operacyjnej „Grodno” zmusił pułk do przerwania działań ofensywnych i wycofania się na wcześniejsze pozycje obronne.
Działania w rejonie Lwowa
Po opuszczeniu Osowca, 135 Pułk Piechoty przetransportowano do rejonu Lwowa. W nocy z 17 na 18 września pułk dotarł do Kostopola, gdzie połączył siły z II dywizjonem 32 pal i rozpoczął walki z dywersantami. Zmieniające się warunki frontowe i ciągłe bombardowania sprawiły jednak, że morale żołnierzy ulegało osłabieniu.
Reorganizacja pułku i ostatnie walki
W wyniku poniesionych strat oraz dezercji żołnierzy o mniejszościach narodowych doszło do reorganizacji pułku. Dowódca postanowił pozostawić jedynie ochotników gotowych do walki, co skutkowało częściowym rozwiązaniem jednostki. Ostatecznie pozostałe oddziały walczyły w składzie Samodzielnej Grupy Operacyjnej „Polesie”, gdzie uczestniczyły w działaniach aż do 5 października 1939 roku.
Zakończenie
135 Pułk Piechoty odegrał istotną rolę w obronie granic II Rzeczypospolitej podczas kampanii wrześniowej. Choć jego historia jest krótka i pełna dramatyzmu, stanowi ważny fragment polskiej narracji wojskowej tamtych czasów. Pomimo trudnych warunków i dynamicznie zmieniającej się sytuacji bojowej, żołnierze pułku wykazali się determinacją i odwagą w obliczu agresji nieprzyjaciela. Ich walka pozostaje symbolem heroizmu i poświęcenia w obronie ojczyzny.
Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).